Vicdan Sohbetleri: Komşu Dillerimiz

Uluslararası Anadil Günü olan 21 Şubat’tan bir gün önce, Cuma akşamı Vicdan Vakfı olarak X Spaces hesabımızda özel bir canlı yayın yapıyoruz. Amacımız, Türkiye’de konuşulan yerel dillere dikkat çekmek, bu diller etrafında oluşan tedirginliklere değil, meraka ve karşılıklı anlayışa alan açmak.

Yayında Çerkesçe, Lazca, Kürtçe ve Romanca üzerine çalışan konuklarımız olacak. Kendi deneyimleri üzerinden ana dilin nasıl bir hafıza, aidiyet ve güven duygusu yarattığını; gündelik hayatta yerel dillerle karşılaşmanın bizde hangi soruları uyandırdığını konuşacağız. Bu program, kimseyi zorunlu hissettiren bir dil kurmak için değil, “gel biraz birlikte düşünelim, biraz da dinleyelim” demek için tasarlandı.

Yerel Dillere Dikkat Çekmek, Farkındalıkla Başlıyor

Uluslararası Anadil Günü, çoğu zaman takvimde bir satır olarak kalabiliyor. Oysa Türkiye’nin pek çok yerinde sokak isimlerinden şarkılara, mutfaktan ninnilere kadar hayatın içinde Çerkesçe, Lazca, Kürtçe, Romanca ve başka birçok dil sessizce varlığını sürdürüyor. Bu dillerle temas etmek bazen bir şarkının nakaratı, bazen çocuklukta duyulmuş birkaç kelime, bazen de mahalledeki komşunun bir cümlesiyle mümkün oluyor.

Biz bu yayında, yerel dillere yönelik korkuları ya da gerginlikleri büyütmek istemiyoruz. Tam tersine, dilin bir çatışma konusu olmadan da konuşulabileceğini, merak ve saygının aynı cümlede yan yana durabildiğini göstermek istiyoruz. Ana dil meselesini, büyük ve ağır tartışmaların ötesinde, hayatın içinden örneklerle ve sıcak bir sohbetle ele almayı hedefliyoruz.

Komşumun Dili: Bu Amaca Dönük Bir Çözüm

Vicdan Vakfı’nın geliştirdiği Komşumun Dili programı, tam da bu farkındalık ihtiyacından doğdu. Yerel dillere dikkat çekmekle yetinmeyip, bu dillerle tanışmak isteyenlere somut bir imkân sunmak istedik. Komşumun Dili ile Türkiye’de konuşulan ama yaygın olarak bilinmeyen dilleri gündelik kullanım seviyesinde öğretmeyi amaçlıyoruz.

Bu çerçevede tasarlanan “Komşumun Dili: Kürtçe Dil Atölyesi”, programın ilk adımlarından biri oldu. Online yürütülen atölyede katılımcılar Kürtçe’yi temel düzeyde öğrenirken, aynı zamanda bu dili konuşan komşularıyla ve arkadaşlarıyla yeni bir temas kurma imkânı buldular. Programın mantığı basit: “Komşunun dilini kusursuzca konuşmak zorunda değilsin; birkaç kelime bile aranızdaki mesafeyi yumuşatabilir.” Biz ise, Vicdan Vakfı olarak yerel dillere yönelik bu farkındalık çabasını kalıcı bir programa dönüştürmek için Komşumun Dili’ni geliştirdik. Amacımız, zamanla Anadolu’nun birçok yerel dilinde en temel seviyede – insanların birbirine kendi dilinde “merhaba” diyebildiği, hal hatır sorabildiği kadar – ifade öğrenmesini desteklemek. Böylece kaybolan ve unutulan dillere yeniden temas kurulmasına ve çok dilliliğin doğal, zenginleştirici bir şey olarak görülmesine katkı sunmak istiyoruz.

Yayına Nasıl Dahil Olabilirsiniz?

Cuma akşamı, Vicdan Vakfı’nın X Spaces hesabı üzerinden açacağımız yayına telefonunuzdan ya da bilgisayarınızdan tek tıkla katılabilirsiniz. Yerel dillere ilgi duymanız, bu dillerden birini biliyor olmanız ya da hiç bilmeyip sadece merak ediyor olmanız arasında bir fark yok; hepsi bu sohbet için yeterli bir sebep.