Vicdan Vakfı İnsan Hakları Okulu’nda Romanların Hak Mücadelesi Masaya Yatırıldı

Vicdan Vakfı İnsan Hakları Okulu’nun 4 Şubat 2026 tarihli dersinde, Yücel Tutal Roman toplulukların Türkiye’de karşılaştığı yapısal sorunları ve yıllardır süren hak mücadelesini anlattı. Ders boyunca hem sahadan gözlemler hem de insan hakları hukukunun sunduğu araçlar üzerinden Romanların maruz kaldığı ayrımcılık ve buna karşı geliştirilen mücadele yolları tartışıldı.

Romanların günlük hayatta karşılaştığı engeller

Dersin ilk bölümünde, Romanların gündelik yaşamda karşılaştığı ayrımcı pratikler ele alındı. Roman yurttaşların çoğu zaman “önyargı ile tanımlanan kimlikleri” üzerinden muamele gördüğü, konut kiralamadan kamu hizmetlerine erişime kadar pek çok alanda damgalanma ve dışlanmaya maruz kaldıkları vurgulandı. Roman mahallelerinin “sorunlu bölge” olarak etiketlenmesinin, hem yerel yönetim politikalarını hem de güvenlikçi yaklaşımı etkilediği, bunun da hak ihlallerini görünmez kılan bir zemin yarattığı ifade edildi.

Eğitim, istihdam ve barınma hakkı: Kısır döngü

Tutal, Romanların eğitim, istihdam ve barınma alanlarında karşı karşıya kaldığı eşitsizliklerin birbirini besleyen bir kısır döngü oluşturduğuna dikkat çekti. Çocukların erken yaşta eğitimden kopması, güvencesiz ve kayıt dışı işlere mahkûmiyet, sağlıksız ve güvensiz konut koşulları, kuşaklar boyunca derinleşen bir yoksulluğa dönüşüyor. Ders sırasında, “yoksulluk problemi” ile “ayrımcılık problemi”nin birbirinden ayrı düşünülemeyeceği, Romanlara dönük sosyal politikaların da bu yapısal boyutu gözeterek tasarlanması gerektiği vurgulandı.

Nefret söylemi ve medya temsili

Bir diğer önemli başlık, Romanların medyada ve kamusal söylemde temsil biçimleriydi. Romanların hâlâ eğlence, suç, egzotizm ya da “renkli figür” kalıpları üzerinden görünür kılınmasının, toplumdaki önyargıları beslediği ifade edildi. Sosyal medyada ve anaakım medyada kullanılan dilin çoğu zaman nefret söylemi ve ayrımcı stereotipler içerdiği, bunun da hem çocukların özsaygısı hem de toplumsal barış açısından ciddi bir risk olduğu dile getirildi.

Hak mücadelesinde örgütlenme ve dayanışma

Dersin son bölümünde, Romanların hak mücadelesinde sivil toplumun rolü ve iyi örnekler konuşuldu. Yerel düzeyde kurulan dernekler, platformlar ve girişimler; eğitim destek programları, hukuki danışmanlık faaliyetleri ve nefret söylemiyle mücadele kampanyaları hatırlatıldı. Tutal, Roman toplulukların ken